Çatı ve duvarlara uygulanan özel kaplama, Çin’deki bir deneyde binanın içini kontrol binasından 10,2 derece daha serin tuttu. Güneşi yansıtıp ısıyı dışarı veren malzeme, soğutma için ek enerji gerektirmeyen bir yöntem olarak inceleniyor.
Çin’in Henan eyaletindeki Dengzhou kentinde iki benzer tuğla bina karşılaştırıldı. Birinin çatısı ve duvarları özel kaplamayla kaplanırken diğeri karşılaştırma için bırakıldı. 1 Eylül 2023’te dış hava sıcaklığının 37,7 dereceye ulaştığı ölçümde, kaplamalı binanın içi 26,6 derece, kontrol binasının içi ise 36,8 derece oldu.
Sonuçları içeren araştırma, 2024’te Heliyon dergisinde yayımlandı. Sözcü’nün 8 Ekim’de gündeme getirdiği uygulama, yeni yapılmış bir deney olarak okunmamalı. Çalışmada ölçülen sıcaklık farkı da bütün evlerde aynı sonucun elde edileceği garantisi anlamına gelmiyor.
İki binanın içinde 10,2 derece fark ölçüldü
Renmin Üniversitesinden araştırmacıların da yer aldığı ekip, güneş ışığını güçlü biçimde yansıtan ve ısı yayma özelliği yüksek bir kaplamayı inceledi. Malzemenin güneş yansıtma oranı 0,985 olarak veriliyor; bu, yüzde 98,5’e karşılık geliyor.
Bina deneyi, yalnızca çatı rengini değiştirme karşılaştırması değildi; kaplama duvarlara da uygulandı. Bu ayrıntı, 10,2 derecelik iç sıcaklık farkını yalnız çatıya bağlamamak açısından önemli. Bulgular, araştırmadaki yapı ve ölçüm koşulları için geçerli.
Elektrik harcamadan soğutma, ücretsiz malzeme demek değil
ABD Enerji Bakanlığı, serin çatı sistemlerini güneş ışığını daha fazla yansıtıp ısıyı daha etkili yayabilen yüzeylerle açıklıyor. Böylece çatının sıcaklığı ve binaya geçen ısı azalabiliyor. Klimanın soğutması gereken yükün düşmesi, elektrik tüketiminde tasarruf sağlayabilecek mekanizma olarak gösteriliyor.
Buradaki “pasif” ifadesi, soğutma etkisinin çalışması için bir kompresör gibi sürekli elektrik tüketen cihaz gerekmemesini anlatıyor. Kaplama satın alma, yüzey hazırlama ve uygulama ise ayrı maliyet kalemleri. Deneyde pasif soğutma elde edilmesi, malzemenin herkese ücretsiz verildiğini kanıtlamıyor.
Tasarrufu iklim ve binanın yalıtımı belirliyor
Enerji Bakanlığının serin çatı rehberine göre ekonomik sonuç; yerel iklime, çatının yalıtımına, binanın kullanımına, enerji fiyatlarına ve ısıtma-soğutma sistemlerinin verimine bağlı. Aynı çatı çözümünün farklı şehirlerde aynı faturayı oluşturması beklenmiyor. Bu nedenle bir deneydeki sıcaklık farkından Türkiye’deki bütün evler için sabit bir tasarruf yüzdesi çıkarılamaz.
Rehber, serin çatıların sıcak havalarda klima ihtiyacını azaltabileceğini ve klimasız alanlarda iç ortam konforunu iyileştirebileceğini belirtiyor. Bununla birlikte güneşten gelen ısıyı yansıtmak, kışın bazı yapılarda ısıtma ihtiyacını artırabiliyor. Yazın soğutma avantajıyla yıllık enerji sonucu aynı hesap değil.
Çatı kaplamasıyla radyatör deneyi ayrı uygulamalar
Heliyon araştırmasında ısıtıcı yüzeylerine kaplama uygulanması da incelendi. Elektrikli yağlı radyatör deneylerinde, karşılaştırılan yüzeye göre yüzde 5,9 ve yüzde 4,4 enerji verimliliği farkları raporlandı. Bu bulgular, çatıya kaplama sürülen evin kışın otomatik olarak aynı oranda tasarruf edeceği anlamına gelmiyor.
Bir konutta uygulanabilirlik ve maliyet hesabı, yapının koşullarıyla birlikte değerlendirilmesi gereken ayrı bir konu. Tek bir sıcaklık ölçümünü doğrudan aylık faturaya çevirmek mümkün değil. Sıcaklık farkı dereceyle, tüketim ise enerji miktarıyla ifade ediliyor; bunlar aynı ölçüm değil.
Yorumlar