Nehir ağızlarına kurulan yüzer bariyerler ve güneş enerjisiyle çalışan tekneler, bugüne kadar 66 bin tonun üzerinde plastik topladı. Toplanan plastiğin bir bölümü otomobil bagaj kaplamasına ve sınırlı sayıda basılan bir Coldplay plağına dönüştürüldü.
Toplanan plastiğin büyük kısmı daha denize ulaşmadan, nehirlerde yakalanıyor. Sistemlerin yalnızca 2025 yılında sudan çıkardığı plastik miktarı 27 bin tonu aştı.
11 ÜLKEDE ONLARCA BARİYER KURULDU
Sistemler, Hollanda merkezli kâr amacı gütmeyen kuruluş The Ocean Cleanup’a ait. Kuruluş 2013 yılında, o dönem 18 yaşında havacılık mühendisliği öğrencisi olan Boyan Slat tarafından kuruldu. Bugün yaklaşık 200 çalışanı bulunan kuruluş, Deloitte, JP Morgan, Kia ve Hollanda hükümeti gibi destekçilerden on milyonlarca dolar finansman aldı.
Reasons to be Cheerful’ın 3 Ekim’de yayımlanan haberine göre kuruluş, 11 ülkede onlarca plastik toplama sistemi işletiyor. Sistemlerin kurulduğu yerler arasında ABD, Endonezya, Malezya, Vietnam, Tayland, Dominik Cumhuriyeti ve Guatemala bulunuyor.
KONVEYÖR BANTLI TEKNELER ÇÖPÜ SUDAN ALIYOR
Kullanılan sistemler üç tipten oluşuyor. Küçük nehirlerin ağzına U şeklinde, sabitlenmiş yüzer bariyerler kuruluyor. Guatemala’da ise nehri bir yakadan diğerine kesen, güçlü akıntılara dayanacak şekilde güçlendirilmiş bariyerler kullanılıyor.
Üçüncü tip, güneş enerjisiyle kendi kendine çalışan tekneler. Akıntının getirdiği plastik, teknelerdeki konveyör bantlarla sudan alınıp toplanıyor. Sistemler dronlar, GPS takip cihazları ve uzaktan algılama kameralarıyla izleniyor.
Okyanusta kullanılan sistem ise bir futbol sahası büyüklüğündeki alanı 5 saniyede tarayabiliyor.
HEDEF: 2040’A KADAR YÜZDE 90
Kuruluş, okyanus yüzeyinde yüzen plastiğin yüzde 90’ını 2040 yılına kadar temizlemeyi hedefliyor. “30 Şehir Programı” kapsamında ise nehirlerden okyanusa akan plastiğin üçte birinin 2030’a kadar durdurulması amaçlanıyor. Bu program için Los Angeles, Mumbai, Kuala Lumpur ve Jamaika’nın başkenti Kingston’da çalışmalar yürütülüyor.
Toplanan plastiğin bir kısmı yeniden kullanıma kazandırıldı. Bu plastikten Kia otomobilleri için bagaj kaplaması ve Coldplay için sınırlı sayıda plak üretildi.
47 DENİZ KAPLUMBAĞASI SİSTEME TAKILDI
Bununla birlikte yöntemin sınırları da bulunuyor. Sistemler suyun dibine çöken plastikleri ve okyanusa çoktan karışmış mikroplastikleri toplayamıyor. İki buçuk yıllık sürede 47 deniz kaplumbağasının makinelere girdiği, bunlardan 11’inin öldüğü kaydedildi.
Uzmanlar asıl önceliğin plastiğin doğaya karışmasını önlemek olduğunu vurguluyor. Plymouth Üniversitesi’nden Richard Thompson, “Plastiğin çevreye girmesini önlemek kesinlikle öncelik olmalı” dedi. Utrecht Üniversitesi’nden Arturo Castillo ise “Önlemeye harcanmayan her bir avro için doğadaki plastik katlanarak artıyor” ifadelerini kullandı.
Yorumlar